وکالت

در این مقاله به بررسی نکات مهم در فسخ قرارداد می پردازیم:

مدت شرط فسخ در قرارداد
از آنجایی که گفتیم این شرط شرطی مبتذل و غیر شرعی است، لذا معمولاً اصطلاحی ذکر نمی شود و سؤالی که همیشه در این موارد مطرح می شود این است که مدت پشیمانی چقدر است؟
برخی از قضات و وکلای محترم در نگاه اول بر این باورند که این شرط صحیح نیست و در نتیجه عقد باطل است و دعاوی و موارد فسخ معامله زیادی در این خصوص مطرح شده است. در حالی که مدت این شرط در بطن مبایعه نامه بوده و مدت آن تا سررسید قسط بعدی ثمن یا موعد تحویل و یا نهایتا سررسید تنظیم سند رسمی و در صورت نبود وقت می باشد. برای تحویل یا تنظیم سند، در این صورت مدت فسخ همان مدت متعارف تحویل یا تنظیم سند در نوع سند ملکی مانند آن سند است.

شرط فسخ در قرارداد
لذا نوعاً عرفاً و منطقاً فسخ برای مدت کوتاهی پس از بیع تصور می شود که طرف مدام در ذهن خود فکر می کند که دو چهار بار ضرر کرده است و برای مدتی مثلاً بیشتر از خیار مجلس. که در همان شرکت است و هنوز خارج است. نمی تواند شرکت را فسخ کند. اما پس از سررسید، قسط بعدی قیمت یا اکثر قیمت (و از طریق اولی دریافت قسط بعدی قیمت) یا سررسید تحویل (و از طریق اول پس از تحویل) یا به ویژه پس از سررسید، تنظیم سند رسمی (و از طریق اولین فرمول آن به عنوان یک سند رسمی)، اینکه بتوانید ادعای فسخ کنید دیگر یک کلمه اضافی نیست.

فسخ ضمنی شرط ندامت
شرط ندامت نیز مانند سایر گزینه ها ممکن است به طور ضمنی ساقط شود. مانند فروش ملک توسط خود خریدار در همان سفته. مهم ترین مورد فسخ ضمنی، شرط ندامت فروشنده، وصول مکرر اقساط ثمن معامله است. یعنی مثلا قسط بعدی یا بیشتر ثمن معامله را گرفته و حالا پشیمان شده است. معنی داره؟؟ دریافت آن قسمت از قیمت بیش از خود پشیمانی است، از جمله امارات و شواهدی مبنی بر اخراج ضمنی خریدار یا فروشنده. ضمناً سررسید قسط بعدی یا اکثر ثمن معامله را می توان حد مدت پشیمانی و گرفتن قسط بعدی یا اکثر قیمت معامله را لغو ضمنی شرط پشیمانی تعبیر کرد. بستگی به نظر قاضی و شرایط پرونده دارد.

شرایط استفاده شرط فسخ
با فرض اینکه فسخ در مدت باشد و در فرض عدم نسخ ضمنی، چون خیار اختیاری به معنای خاص کلمه نیست، اطلاق آن مطابق قاعده لاضرر است.
حسرت در دل خود فقدان دیدن یا نرسیدن آن فایده معمولی را دارد که عقل و نوع انسان عادی حسرت و پشیمانی آن را می خورد. حال وقتی هیچ ضرری به پشیمانی وارد نشده یا سود کلانی از دست نداده است، دیگر ندامت نوعاً متصور و واقعی نیست و طرفی که مدعی پشیمانی است، شخصی است نه معمولی. یعنی نوعاً باید شرایط معقول پشیمانی را توجیه کند. زیرا شرط ندامت نباید موجب کسب و کار و ضرر طرف مقابل شود. همچنین ضمن اینکه طرف معامله تخلف کرده است قابل استناد به فسخ نیست. مثلاً نتوانست کار نهایی را بگیرد و بعد از معامله پشیمان می شود.

مجازات اعاده حیثیت چگونه است؟
در قسمت قبل به اختصار به بیان مفهوم دعوی آبرو و ادعای حیثیت پرداختیم و همانطور که گفته شد پس از ارتکاب جرایمی از قبیل تهمت، افترا و نشر اکاذیب می توان حیثیت را در دادگاه اعاده کرد. گاهی این سوال پیش می آید که مجازات اعاده حیثیت و حکم اعاده حیثیت چیست؟ به عبارت دیگر، اگر فردی در دادگاه کیفری ادعای حیثیت یا ناموس داشته باشد و مجرمیت او ثابت شود، چه مجازاتی برای مرتکب اعمال می شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که بر اساس قانون مجازات اسلامی می توان پس از ارتکاب جرایم مختلف شکایت و اعاده حیثیت کرد. در واقع مجازات اعاده حیثیت یا حکم ادعای آبرو، همان مجازاتی است که می توان برای مرتکب جرائمی از قبیل افترا، توهین و نشر اکاذیب و... اعمال کرد، لذا در این قسمت مجازات اعاده حیثیت می باشد. شأن بر اساس ماده 697 ما 700 قانون مجازات اسلامی را پیشنهاد می کنیم.

طبق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی: «جرم محسوب می‌شود و نمی‌تواند صحت آن اسناد را ثابت کند، مگر در مواردی که حد، حبس از یک ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق یا یک ضربه باشد. از آنها، حسب مورد».

این جنایت که معمولاً از آن با عنوان افترا یاد می شود، رایج ترین نوع قصاص است و در مواردی که مرتکب با استفاده از وسایلی مانند چاپ و روزنامه یا هر وسیله دیگری مرتکب جرم شود، قابل ارتکاب است. نسبت دادن جرم به دیگری; مثلاً در جرم تهمت سرقت از دیگران و البته نمی تواند صحت جرم را ثابت کند.

طبق قسمت اخیر این ماده، اگر جرم منسوب به دیگری دارای مجازات معین باشد، مجازات اعاده آبرو به آن یک سال حبس و 74 ضربه شلاق نیست. بلکه مجازات تهمت زنا یا لواط به غیر از نظر قانون مجازات اسلامی به جرم قذف یعنی 80 ضربه شلاق خواهد بود.

همچنین طبق تبصره همین ماده «در مواردی که انتشار آن از مصادیق اشاعه فحشا تلقی شود، حتی اگر بتواند صحت اسناد را ثابت کند، مرتکب به مجازات مذکور محکوم می شود». بنابراین از آنجایی که اشاعه فحشا فی نفسه یک جرم مستقل است، حتی اگر بتواند ثابت کند که شخص واقعاً این کار را انجام داده است، باز هم می توان مرتکب را به حبس از یک ماه تا یک سال یا به حکم ناموسی محکوم کرد. و به 74 ضربه شلاق یا یکی از آنها محکوم شد.

در ماده ۶۹۸ نیز مجازات اعاده حیثیت در قالب مجازات نشر اکاذیب پیش بینی شده است که به موجب این ماده:

«هرکس به قصد آزار دیگران یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی از طریق نامه یا شکایت یا نامه یا دادخواست یا گزارش یا توزیع هر گونه اوراق چاپی یا مکتوب با امضا یا بدون امضا اعلام کذب و یا با همان موارد کند. مقاصد بر خلاف واقع اعم از صریح یا ضمنی به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقام رسمی، اعم از اینکه موجب ضرر مادی یا معنوی طرف مقابل شود یا خیر، علاوه بر اعاده حیثیت، در صورت امکان باید محکوم شود. به حبس از دو ماه تا دو سال یا تا 74 ضربه شلاق».

همچنین در ماده 699 قانون مجازات اسلامی، جرم افترا عملی که خود را به عنوان جرم ساختن دمپایی برای دیگری نشان می دهد، پیش بینی کرده است:

«کسی که عمداً ابزار و اشیای جنایت یا اشیایی را که برای متهم کردن دیگری مجرم شناخته می‌شود، بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب و یا جیب یا اشیایی که متعلق است، قرار دهد یا پنهان کند. به او." یا متعلق به او محسوب شود و در نتیجه این عمل تحت تعقیب قرار گیرد، مرتکب پس از صدور قرار منع تعقیب یا اعلام برائت قطعی به حبس از شش ماه تا سه سال یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شود».

البته در ماده 700 مجازات اعاده حیثیت ناشی از نشر طنز نیز ذکر شده است: «کسی که طنزی را به ترتیب یا نثر، کتبی یا شفاهی هجو یا منتشر کند، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می شود». پس از ارتکاب هر یک از جرایم فوق امکان اعاده آبرو یا حیثیت وجود دارد.

بسیاری از افراد ممکن است در طول زندگی خود جرایمی مانند دزدی یا دزدی را تجربه کنند. البته دزدی می تواند اشکال مختلفی داشته باشد. از جمله سرقت وسیله کوچک، موبایل، طلا و یا سرقت منزل، مغازه یا کارگاه. البته کوچک یا بزرگ بودن سرقت مطلقاً ربطی به مجازات آن ندارد و در هر حال سرقت جرم است و این جرم قابل مجازات خواهد بود.
اما نکته مهم اینجاست که در بسیاری از موارد ممکن است قربانی سرقت مدارک کافی برای اثبات سرقت نداشته باشد. در چنین مواردی این سوال مطرح می شود که آیا می توان سرقت را بدون دلیل اثبات کرد؟ به عبارت دیگر آیا می توان سرقت را بدون دلیل اثبات کرد؟ پاسخ به این سوال از آن جهت حائز اهمیت است که گاهی فقدان دلیلی برای اثبات سرقت به شاکی اجازه می دهد تا حیثیت خود را بازیابد.

اثبات سرقت بدون مدرک چگونه انجام می شود؟
از نظر قانون مجازات اسلامی، سرقت یا سرقت، سرقت مال دیگری است. بنابراین اگر شخصی بدون اجازه و رضایت آنها اقدام به سرقت مال دیگران کرده و قصد سرقت نیز داشته باشد، ارکان جرم سرقت محقق شده است. بنابراین در چنین شرایطی امکان مجازات سارق برای ارتکاب سرقت یا سرقت وجود خواهد داشت.
اما نکته مهم در مورد مجازات سارق یا سارق این است که نمی توان شخص را به دلیل اینکه متهم به سرقت کرده است به دادگاه کشاند و محاکمه کرد. بلکه ابتدا باید سرقت یا سرقت ثابت شود تا سارق محکوم شود; به خصوص در مواردی مانند سرقت از محل کار.
زیرا اصولاً در فقه، اصل بر برائت یا برائت افراد است و اگر شخصی مدعی ارتکاب جرم دیگری مانند سرقت شود، خود باید بر اساس دلایل و مستندات دادگاه به این موضوع استناد کند. در دادگاه ثابت کنید. همچنین در این گونه موارد، قاعده ادله علیه مدعی معتبر است; یعنی شاکی یا شاکی باید دلیل یا دلیل ارائه کند و اصولاً اثبات دعوا بر عهده خواهان است.
اگرچه اثبات جرم از جمله سرقت توسط شاکی از حقوق بشر است، اما در برخی موارد اثبات سرقت بسیار مشکل است و این به این دلیل است که سارقان معمولاً مخفیانه و بدون اطلاع مردم دست به سرقت می زنند و ردی از خود به جا می گذارند. جایی برای امکان اثبات جرم سرقت نمی گذارند.
در چنین مواردی است که این سوال مطرح می شود که دلیل سرقت بدون مدرک چیست؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که اصولاً اثبات سرقت بدون مدرک بسیار مشکل است. زیرا زمانی که شاکی شکایت خود را مطرح می کند، ابتدا باید تمامی مدارک مربوط به جرم سرقت را که معمولاً شامل مدارک سرقت از جمله شهادت شاهد، اعتراف، فیلم دوربین های مداربسته و... می باشد، به شکایت خود پیوست کند. و مواردی از این دست وجود دارد.
بنابراین، اگر شخصی بخواهد سرقت را بدون دلیل ثابت کند، در مرحله اول، دادسرا اعم از بازپرس یا دادسرا به دلیل فقدان دلیل برای اثبات سرقت، قرار منع تعقیب صادر می کند. یعنی نتوانسته اند برای اثبات سرقت به مدارک شما استناد کنند و در همان مرحله تحقیقات مقدماتی به این نتیجه رسیده اند که متهم دزد نیست و نمی توان برای او کیفرخواست صادر کرد و به دادگاه معرفی کرد.

انواع مهریه از نظر تعیین مهر در نکاح کدام اند؟
زن و مرد در زمان عقد می توانند بر سر میزان مهریه به توافق برسند، اما در برخی موارد ممکن است به هر دلیلی این مبلغ تعیین نشده باشد، اما این بدان معنا نیست که زن مهریه را دریافت نمی کند و اگر زن و اگر زوج بر میزان مهریه توافق نکرده است، راه های دیگری نیز برای تعیین میزان مهریه زوجه وجود دارد و به همین دلیل مهریه از این نظر به دسته هایی تقسیم می شود. انواع مهریه از نظر تعیین مهریه در نکاح عبارتند از مهرالمسمی، مهرالمثل، مهرالمطعه و مهرالسنه که در ادامه به شرح آنها می پردازیم.

1 مهرالماسمی: میزان اموالی است که با توافق طرفین در زمان عقد به عنوان مهریه زن تعیین می شود که مرد باید آن را به زن بپردازد. البته نکته قابل توجه این است که زن فقط می تواند برای دریافت 110 سکه مهریه مرد را به مهریه واداشته و از ضمانت اجرای قانون اجرای محکومیت های مالی بهره مند شود.

2 مهرالمثل: در صورتی که در عقد نکاح میزان مهریه زن ذکر نشده باشد و طرفین بر این اساس توافق نکرده باشند و همچنین رابطه نزدیکی بین طرفین وجود داشته باشد، برای زن مهریه تعیین می شود. زن ماده 1087 این ضرب المثل را این گونه تعریف می کند: «اگر در عقد دائم، مهر ذکر نشده باشد یا مهری شرط نشده باشد، عقد صحیح است و طرفین می توانند بعد از عقد، مهر را به تراضی معین کنند و اگر قبل از سازش بین آنها قربت باشد. با مهریه معین». "زن سزاوار ضرب المثل خواهد بود."

علاوه بر این موارد دیگری نیز وجود دارد که زن مستحق دریافت مهریه است. این شامل:

در صورتی که عقد به درستی منعقد نشده باشد یا شرایط لازم برای ازدواج را نداشته باشد و زن از این موضوع اطلاع نداشته باشد و به مرد نزدیک باشد، مهریه به او تعلق می گیرد. طبق ماده 1099: «در صورت جهل زن به مفسده نکاح و وقوع نزدیکی، زن مستحق مهر است».

حالت دوم که زن مهریه می گیرد این است که مهریه مندرج در عقد معلوم نباشد یا ارزش مادی نداشته باشد که در ماده 1100 به صراحت آمده است: «اگر مهریه مجهول باشد یا مالیات نداشته باشد». یا خیر در صورت اول و دوم زن مستحق مهریه خواهد بود...»

برای تعیین مهریه به وضعیت زن توجه شده و با توجه به شأن زن و شأن خانوادگی او مهریه محاسبه می شود. ماده 1091 در این باره می گوید: «باید نسبت به اقارب و اقارب و اقارب و محل متعارف و غیره لحاظ شود».

3 مهرالمتعه: ماده 1093 این نوع مهریه را این گونه تعریف می کند: «اگر مهریه در عقد قید نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر، زن خود را طلاق دهد، زن مستحق مهر می شود». مهریه به زوجه تعلق می گیرد یا باید دو شرط داشته باشد: اول اینکه در زمان عقد مهریه معین نشده باشد و دوم اینکه قبل از ازدواج زن و مرد طلاق بگیرند.

برای تعیین میزان مهریه بر خلاف مهریه به وضعیت اقتصادی مرد توجه می شود نه وضعیت زن. در ماده 1094 قانون مدنی آمده است: «برای تعیین مهریه مرد، احوال مرد از حیث مال و فقر لحاظ می شود».

4 مهرالسنه: تعریف مهرالسنه در قانون مدنی ذکر نشده است، اما با مراجعه به منابع فقهی می توان به آن پی برد. مهریه، مهریه دختران پیامبر است که مبلغ آن پانصد درهم نقره است که با نوسانات بازار محاسبه می شود و اگر به میزان مهر نوشته شده باشد، مهریه این مهریه قابل مطالبه است.

شرایط طلاق زن بدون دلیل توسط مرد چگونه است؟
در قسمت قبل توضیح داده شد که مردان برای طلاق همسر خود نیازی به ذکر دلیل ندارند و هر زمان که بخواهند می توانند زن را طلاق دهند اما باید توجه داشت که مرد نمی تواند یک روز صبح و پس از یک مشاجره کوتاه از خواب بیدار شود. تصمیم گرفت همسرش را طلاق دهد و به یکی از دفاتر خدمات الکترونیکی برای ثبت درخواست طلاق مراجعه کند و فکر کند همه چیز تمام شده است.

درست است که مرد برای جدایی و طلاق همسرش نیازی به اثبات و ارائه دلیل ندارد، اما برای اینکه بتواند زن خود را طلاق دهد باید به یک سری شرایط عمل کند. فرقی نمی کند، چون قانون چنین حقی را برای مرد قائل است، در ازای حمایت از زنان در چنین شرایطی، برای مردان متقاضی طلاق شرایطی وجود دارد که برای طلاق دادن همسر خود باید آنها را رعایت کنند که عبارتند از:

اولین و مهمترین شرطی که مردان متقاضی طلاق باید داشته باشند را می توان پرداخت مهریه زن دانست. مردی که می خواهد زن خود را طلاق دهد باید تمام مهریه زن را به طور کامل پرداخته باشد در غیر این صورت حکم طلاق اجرا می شود. و در دفاتر اسناد رسمی ثبت نمی شود، ولی در مواردی می توان قبل از پرداخت مهریه، زن را طلاق داد:

الف) اگر مرد قادر به پرداخت مهریه زن نباشد می تواند دادخواست اعسار بدهد. اقساط پس از ثبت طلاق پرداخت می شود و در صورت عدم پرداخت، زن می تواند به مراجع قضایی مراجعه کند.

ب) اگر مرد حقوق مالی از قبیل مهر، نفقه، اجرت المثل و جهیزیه را به زن نداده باشد، طلاق ثبت نمی شود مگر اینکه زن به طلاق رضایت دهد.

شرط بعدی که مردی که خواهان طلاق بدون دلیل برای زن است باید آن را رعایت کند پرداخت نفقه است که میزان آن را دادگاه بر اساس وضعیت اجتماعی و خانوادگی زن تعیین می کند و مرد باید پرداخت کند. برخی طلاق ها را در این سه ماه حفظ می کنند، زیرا طلاق توسط مرد، طلاق رجعی محسوب می شود. نفقه زن در این سه ماه بر عهده مرد است.

پرداخت اجرت المثل ایام عقد به زن یکی از شروطی است که مردی که بدون دلیل از زن می خواهد طلاق بگیرد باید رعایت کند:

باید ثابت شود که زن به دستور شوهر کارهایی انجام داده که شرعاً واجب نبوده است.

زن قصد ندارد کارهای خانه را مجانی انجام دهد.

زنی کارهایی کرده است که عارفان در ازای آن مزد می گیرند.

پرداخت مهریه به زن شرط دیگری است که مردی که خواهان طلاق بدون دلیل زوجه است باید آن را رعایت کند. اگر ضرب المثل به زن پرداخت نشده باشد، دادگاه مبلغی را برای مرد برای پرداخت زن تعیین می کند.

پرداخت نصف دارایی زوج به زوجه یا تقسیم دارایی زوج از دیگر شروط مرد برای طلاق بدون دلیل زن است. این شرط که یکی از شروط دوازده گانه نکاح است، در صورتی باید به زن پرداخت شود که در هنگام طلاق به درخواست مرد به امضای مرد برسد یا تقاضای طلاق زن که همراه آن باشد. با دلیل محکمه پسند

با بیان این شرایط به این نتیجه می رسیم که تا زمانی که مرد حقوق مالی متعلق به زن مانند مهریه، نفقه، اجرت المثل، مهریه و شرط تنصیف مال را نپردازد، طلاق صحیح نمی شود، مگر اینکه مرد بخواهد. به ما و دادگاه پول بپردازد قبول یا زن به خواندن و ثبت طلاق رضایت می دهد.

اما اگر مرد حق مالی زن را بپردازد، دیگر مانعی برای طلاق زن نیست، حتی اگر زن به طلاق اعتراض کند و رضایت به طلاق نداشته باشد. مرد نخواهد داشت