وکالت

مجازات اعاده حیثیت چگونه است؟
در قسمت قبل به اختصار به بیان مفهوم دعوی آبرو و ادعای حیثیت پرداختیم و همانطور که گفته شد پس از ارتکاب جرایمی از قبیل تهمت، افترا و نشر اکاذیب می توان حیثیت را در دادگاه اعاده کرد. گاهی این سوال پیش می آید که مجازات اعاده حیثیت و حکم اعاده حیثیت چیست؟ به عبارت دیگر، اگر فردی در دادگاه کیفری ادعای حیثیت یا ناموس داشته باشد و مجرمیت او ثابت شود، چه مجازاتی برای مرتکب اعمال می شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که بر اساس قانون مجازات اسلامی می توان پس از ارتکاب جرایم مختلف شکایت و اعاده حیثیت کرد. در واقع مجازات اعاده حیثیت یا حکم ادعای آبرو، همان مجازاتی است که می توان برای مرتکب جرائمی از قبیل افترا، توهین و نشر اکاذیب و... اعمال کرد، لذا در این قسمت مجازات اعاده حیثیت می باشد. شأن بر اساس ماده 697 ما 700 قانون مجازات اسلامی را پیشنهاد می کنیم.

طبق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی: «جرم محسوب می‌شود و نمی‌تواند صحت آن اسناد را ثابت کند، مگر در مواردی که حد، حبس از یک ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق یا یک ضربه باشد. از آنها، حسب مورد».

این جنایت که معمولاً از آن با عنوان افترا یاد می شود، رایج ترین نوع قصاص است و در مواردی که مرتکب با استفاده از وسایلی مانند چاپ و روزنامه یا هر وسیله دیگری مرتکب جرم شود، قابل ارتکاب است. نسبت دادن جرم به دیگری; مثلاً در جرم تهمت سرقت از دیگران و البته نمی تواند صحت جرم را ثابت کند.

طبق قسمت اخیر این ماده، اگر جرم منسوب به دیگری دارای مجازات معین باشد، مجازات اعاده آبرو به آن یک سال حبس و 74 ضربه شلاق نیست. بلکه مجازات تهمت زنا یا لواط به غیر از نظر قانون مجازات اسلامی به جرم قذف یعنی 80 ضربه شلاق خواهد بود.

همچنین طبق تبصره همین ماده «در مواردی که انتشار آن از مصادیق اشاعه فحشا تلقی شود، حتی اگر بتواند صحت اسناد را ثابت کند، مرتکب به مجازات مذکور محکوم می شود». بنابراین از آنجایی که اشاعه فحشا فی نفسه یک جرم مستقل است، حتی اگر بتواند ثابت کند که شخص واقعاً این کار را انجام داده است، باز هم می توان مرتکب را به حبس از یک ماه تا یک سال یا به حکم ناموسی محکوم کرد. و به 74 ضربه شلاق یا یکی از آنها محکوم شد.

در ماده ۶۹۸ نیز مجازات اعاده حیثیت در قالب مجازات نشر اکاذیب پیش بینی شده است که به موجب این ماده:

«هرکس به قصد آزار دیگران یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی از طریق نامه یا شکایت یا نامه یا دادخواست یا گزارش یا توزیع هر گونه اوراق چاپی یا مکتوب با امضا یا بدون امضا اعلام کذب و یا با همان موارد کند. مقاصد بر خلاف واقع اعم از صریح یا ضمنی به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقام رسمی، اعم از اینکه موجب ضرر مادی یا معنوی طرف مقابل شود یا خیر، علاوه بر اعاده حیثیت، در صورت امکان باید محکوم شود. به حبس از دو ماه تا دو سال یا تا 74 ضربه شلاق».

همچنین در ماده 699 قانون مجازات اسلامی، جرم افترا عملی که خود را به عنوان جرم ساختن دمپایی برای دیگری نشان می دهد، پیش بینی کرده است:

«کسی که عمداً ابزار و اشیای جنایت یا اشیایی را که برای متهم کردن دیگری مجرم شناخته می‌شود، بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب و یا جیب یا اشیایی که متعلق است، قرار دهد یا پنهان کند. به او." یا متعلق به او محسوب شود و در نتیجه این عمل تحت تعقیب قرار گیرد، مرتکب پس از صدور قرار منع تعقیب یا اعلام برائت قطعی به حبس از شش ماه تا سه سال یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شود».

البته در ماده 700 مجازات اعاده حیثیت ناشی از نشر طنز نیز ذکر شده است: «کسی که طنزی را به ترتیب یا نثر، کتبی یا شفاهی هجو یا منتشر کند، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می شود». پس از ارتکاب هر یک از جرایم فوق امکان اعاده آبرو یا حیثیت وجود دارد.

مجازات اعاده حیثیت چگونه است؟
در قسمت قبل به اختصار به بیان مفهوم دعوی آبرو و ادعای حیثیت پرداختیم و همانطور که گفته شد پس از ارتکاب جرایمی از قبیل تهمت، افترا و نشر اکاذیب می توان حیثیت را در دادگاه اعاده کرد. گاهی این سوال پیش می آید که مجازات اعاده حیثیت و حکم اعاده حیثیت چیست؟ به عبارت دیگر، اگر فردی در دادگاه کیفری ادعای حیثیت یا ناموس داشته باشد و مجرمیت او ثابت شود، چه مجازاتی برای مرتکب اعمال می شود؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که بر اساس قانون مجازات اسلامی می توان پس از ارتکاب جرایم مختلف شکایت و اعاده حیثیت کرد. در واقع مجازات اعاده حیثیت یا حکم ادعای آبرو، همان مجازاتی است که می توان برای مرتکب جرائمی از قبیل افترا، توهین و نشر اکاذیب و... اعمال کرد، لذا در این قسمت مجازات اعاده حیثیت می باشد. شأن بر اساس ماده 697 ما 700 قانون مجازات اسلامی را پیشنهاد می کنیم.

طبق ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی: «جرم محسوب می‌شود و نمی‌تواند صحت آن اسناد را ثابت کند، مگر در مواردی که حد، حبس از یک ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق یا یک ضربه باشد. از آنها، حسب مورد».

این جنایت که معمولاً از آن با عنوان افترا یاد می شود، رایج ترین نوع قصاص است و در مواردی که مرتکب با استفاده از وسایلی مانند چاپ و روزنامه یا هر وسیله دیگری مرتکب جرم شود، قابل ارتکاب است. نسبت دادن جرم به دیگری; مثلاً در جرم تهمت سرقت از دیگران و البته نمی تواند صحت جرم را ثابت کند.

طبق قسمت اخیر این ماده، اگر جرم منسوب به دیگری دارای مجازات معین باشد، مجازات اعاده آبرو به آن یک سال حبس و 74 ضربه شلاق نیست. بلکه مجازات تهمت زنا یا لواط به غیر از نظر قانون مجازات اسلامی به جرم قذف یعنی 80 ضربه شلاق خواهد بود.

همچنین طبق تبصره همین ماده «در مواردی که انتشار آن از مصادیق اشاعه فحشا تلقی شود، حتی اگر بتواند صحت اسناد را ثابت کند، مرتکب به مجازات مذکور محکوم می شود». بنابراین از آنجایی که اشاعه فحشا فی نفسه یک جرم مستقل است، حتی اگر بتواند ثابت کند که شخص واقعاً این کار را انجام داده است، باز هم می توان مرتکب را به حبس از یک ماه تا یک سال یا به حکم ناموسی محکوم کرد. و به 74 ضربه شلاق یا یکی از آنها محکوم شد.

در ماده ۶۹۸ نیز مجازات اعاده حیثیت در قالب مجازات نشر اکاذیب پیش بینی شده است که به موجب این ماده:

«هرکس به قصد آزار دیگران یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی از طریق نامه یا شکایت یا نامه یا دادخواست یا گزارش یا توزیع هر گونه اوراق چاپی یا مکتوب با امضا یا بدون امضا اعلام کذب و یا با همان موارد کند. مقاصد بر خلاف واقع اعم از صریح یا ضمنی به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقام رسمی، اعم از اینکه موجب ضرر مادی یا معنوی طرف مقابل شود یا خیر، علاوه بر اعاده حیثیت، در صورت امکان باید محکوم شود. به حبس از دو ماه تا دو سال یا تا 74 ضربه شلاق».

همچنین در ماده 699 قانون مجازات اسلامی، جرم افترا عملی که خود را به عنوان جرم ساختن دمپایی برای دیگری نشان می دهد، پیش بینی کرده است:

«کسی که عمداً ابزار و اشیای جنایت یا اشیایی را که برای متهم کردن دیگری مجرم شناخته می‌شود، بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب و یا جیب یا اشیایی که متعلق است، قرار دهد یا پنهان کند. به او." یا متعلق به او محسوب شود و در نتیجه این عمل تحت تعقیب قرار گیرد، مرتکب پس از صدور قرار منع تعقیب یا اعلام برائت قطعی به حبس از شش ماه تا سه سال یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شود».

البته در ماده 700 مجازات اعاده حیثیت ناشی از نشر طنز نیز ذکر شده است: «کسی که طنزی را به ترتیب یا نثر، کتبی یا شفاهی هجو یا منتشر کند، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می شود». پس از ارتکاب هر یک از جرایم فوق امکان اعاده آبرو یا حیثیت وجود دارد.